Pomiary do dozoru elektronicznego – jak przebiega procedura i co warto wiedzieć

Dozór elektroniczny to rozwiązanie prawne, które umożliwia odbywanie kary pozbawienia wolności poza zakładem karnym, pod warunkiem spełnienia określonych wymogów. System ten polega na monitorowaniu obecności skazanego w wyznaczonym miejscu i czasie za pomocą specjalnych urządzeń elektronicznych. Dzięki temu osoby skazane na krótkoterminowe kary mogą pozostać w środowisku rodzinnym i społecznym, jednocześnie podlegając stałej kontroli. W artykule wyjaśniamy, na czym polega dozór elektroniczny, kto może z niego skorzystać oraz jakie obowiązki wiążą się z tą formą odbywania kary.

Kluczowe wnioski:

• System dozoru elektronicznego (SDE) umożliwia odbywanie kary pozbawienia wolności poza zakładem karnym, najczęściej w miejscu zamieszkania, pod warunkiem spełnienia określonych wymogów formalnych i technicznych.
• Z SDE mogą skorzystać osoby skazane na karę nieprzekraczającą jednego roku, posiadające stałe miejsce pobytu oraz zgodę wszystkich pełnoletnich domowników na instalację urządzeń monitorujących; wykluczeni są m.in. multirecydywiści.
• Procedura rozpoczęcia dozoru obejmuje wizytę techników w miejscu zamieszkania skazanego, przeprowadzenie pomiarów technicznych i instalację nadajnika oraz stacjonarnego urządzenia monitorującego – wymagana jest obecność i zgoda wszystkich pełnoletnich domowników.
• Osoba objęta SDE musi przestrzegać rygorystycznych zasad: przebywać w wyznaczonym miejscu w określonych godzinach, stale nosić nadajnik, dbać o sprzęt, współpracować z kuratorem sądowym oraz umożliwiać kontrole techniczne.
• Możliwe jest uzyskanie zgody na czasowe opuszczenie miejsca odbywania kary (np. z powodów zdrowotnych lub rodzinnych) po złożeniu odpowiedniego wniosku do kuratora sądowego wraz z dokumentami potwierdzającymi okoliczności.
• W wyjątkowych sytuacjach (np. poważna choroba bliskiego) można ubiegać się o przerwę w wykonywaniu kary – decyzję podejmuje sąd penitencjarny po rozpatrzeniu indywidualnej sprawy i wniesieniu opłaty sądowej.
• Prawidłowe funkcjonowanie systemu wymaga obecności wszystkich pełnoletnich domowników podczas pomiarów, dbania o powierzone urządzenia oraz natychmiastowego zgłaszania awarii serwisowi; zmiana miejsca pobytu możliwa jest tylko po uzyskaniu zgody kuratora i ponownych pomiarach technicznych.
• Naruszenie zasad dozoru elektronicznego (np. uszkodzenie sprzętu, opuszczenie miejsca pobytu bez zgody) grozi cofnięciem zgody na SDE i skierowaniem do zakładu karnego oraz odpowiedzialnością karną za szkody.

Na czym polega dozór elektroniczny i kto może z niego skorzystać?

System dozoru elektronicznego (SDE) to nowoczesna forma wykonywania kary pozbawienia wolności, która pozwala skazanemu odbywać karę poza zakładem karnym – najczęściej w miejscu zamieszkania. Podstawowym założeniem SDE jest umożliwienie osobom skazanym na krótkoterminowe kary resocjalizacji w środowisku rodzinnym i społecznym, przy jednoczesnym zapewnieniu skutecznej kontroli ich zachowania. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 7 września 2007 r., system ten opiera się na monitorowaniu obecności skazanego w określonym miejscu i czasie za pomocą specjalnych urządzeń elektronicznych, takich jak nadajnik zakładany na nogę oraz stacjonarne urządzenie monitorujące zainstalowane w domu.

Z możliwości odbywania kary w systemie dozoru elektronicznego mogą skorzystać osoby spełniające określone warunki formalne i prawne. Najważniejsze wymagania to:

• kara pozbawienia wolności nieprzekraczająca jednego roku (art. 6 ust. 1 ustawy),
• stałe miejsce pobytu skazanego,
• zgoda wszystkich pełnoletnich domowników na instalację urządzeń monitorujących,
• brak przeszkód technicznych uniemożliwiających montaż sprzętu SDE.

SDE nie może być zastosowany wobec osób, które zostały uznane za multirecydywistów lub wobec których zachodzą inne wyłączenia przewidziane przez prawo. Mimo że wiele osób obawia się tej formy kontroli, dla wielu skazanych jest to szansa na utrzymanie więzi rodzinnych oraz kontynuowanie pracy zawodowej pod warunkiem przestrzegania rygorystycznych zasad dozoru.

Jak wygląda procedura pomiarów do dozoru elektronicznego?

Procedura pomiarów do dozoru elektronicznego rozpoczyna się po wydaniu przez sąd penitencjarny postanowienia o udzieleniu zgody na odbywanie kary w systemie dozoru elektronicznego. Wyznaczony podmiot dozorujący, najczęściej firma współpracująca z sądem, kontaktuje się ze skazanym w celu ustalenia terminu wizyty techników. Podczas wizyty przeprowadzane są szczegółowe pomiary techniczne w miejscu zamieszkania osoby skazanej. Sprawdzana jest m.in. dostępność zasilania elektrycznego oraz zasięg sieci telekomunikacyjnej niezbędnej do prawidłowego działania urządzeń monitorujących. W trakcie tej wizyty instalowane są również niezbędne urządzenia – stacjonarne urządzenie monitorujące oraz nadajnik, który skazany zobowiązany jest nosić na nodze lub ręce.

Ważnym elementem procedury jest uzyskanie pisemnej zgody wszystkich pełnoletnich domowników na instalację i funkcjonowanie systemu dozoru elektronicznego, co wynika bezpośrednio z art. 11 ustawy o SDE. Bez takiej zgody przeprowadzenie pomiarów i późniejsza instalacja urządzeń nie będą możliwe. Lokal musi spełniać określone warunki techniczne – powinien być wyposażony w stałe źródło prądu oraz umożliwiać swobodny montaż sprzętu monitorującego. Technicy podczas wizyty informują skazanego i domowników o zasadach korzystania ze sprzętu oraz odpowiadają na pytania dotyczące działania systemu. Cały proces przebiega sprawnie i zazwyczaj trwa od kilkudziesięciu minut do kilku godzin, w zależności od specyfiki miejsca zamieszkania.

Obowiązki osoby objętej dozorem elektronicznym

Osoba odbywająca karę w systemie dozoru elektronicznego zobowiązana jest do przestrzegania szeregu obowiązków, które wynikają bezpośrednio z przepisów ustawy. Przede wszystkim skazany musi pozostawać we wskazanym przez sąd miejscu w określonych godzinach, co oznacza, że każdorazowe opuszczenie miejsca pobytu poza wyznaczonym harmonogramem może skutkować konsekwencjami prawnymi. Jednym z podstawowych wymogów jest także stałe noszenie nadajnika, który umożliwia monitorowanie obecności skazanego w miejscu odbywania kary. Sprzęt ten powinien być użytkowany zgodnie z instrukcją oraz odpowiednio chroniony przed uszkodzeniem czy utratą.

Ważnym aspektem odbywania kary w SDE jest również współpraca z kuratorem sądowym oraz poddawanie się regularnym kontrolom technicznym prowadzonym przez upoważnione podmioty. Skazany ma obowiązek udzielania wyjaśnień dotyczących przebiegu odbywania kary i wykonywania nałożonych na niego obowiązków. Do najważniejszych zasad należą:

• pozostawanie w miejscu zamieszkania w określonych godzinach,
• noszenie nadajnika przez cały okres trwania dozoru,
• dbałość o powierzone urządzenia monitorujące,
• umożliwienie wejścia kuratorowi sądowemu do mieszkania,
• odbieranie połączeń przychodzących na stacjonarne urządzenie monitorujące (jeśli zostało zainstalowane),
• poddawanie się czynnościom kontrolnym mającym na celu sprawdzenie prawidłowości działania sprzętu.

Niedopełnienie któregokolwiek z tych obowiązków może prowadzić do cofnięcia zgody na odbywanie kary w systemie dozoru elektronicznego i skierowania skazanego do zakładu karnego.

Możliwość czasowego opuszczenia miejsca odbywania kary

Osoba odbywająca karę w systemie dozoru elektronicznego może w określonych przypadkach uzyskać zgodę na czasowe opuszczenie miejsca odbywania kary. Zgodnie z art. 21 ustawy o wykonywaniu kary pozbawienia wolności poza zakładem karnym w systemie dozoru elektronicznego, taka możliwość istnieje w sytuacjach szczególnie ważnych dla skazanego, które są uzasadnione przesłankami zdrowotnymi, rodzinnymi lub osobistymi. Oznacza to, że jeśli pojawi się nagła potrzeba związana np. z wizytą lekarską, pogrzebem bliskiej osoby czy innym istotnym wydarzeniem życiowym, skazany może ubiegać się o jednorazowe oddalenie się z miejsca pobytu na okres nieprzekraczający 7 dni. Decyzję w tej sprawie podejmuje sądowy kurator zawodowy, który ocenia zasadność wniosku oraz okoliczności przedstawione przez skazanego.

Aby otrzymać zgodę na czasowe oddalenie się, należy złożyć odpowiedni wniosek do kuratora sądowego i przedstawić dokumenty potwierdzające ważność powodu. W praktyce procedura wygląda następująco:

• sporządzenie pisemnego wniosku z dokładnym opisem przyczyny oraz wskazaniem terminu i czasu planowanego oddalenia się,
• dołączenie dokumentów potwierdzających okoliczności (np. zaświadczenie lekarskie, wezwanie do sądu, akt zgonu),
• wskazanie osoby najbliższej lub godnej zaufania, która może towarzyszyć skazanemu podczas oddalenia się (jeśli jest taka potrzeba).

Kurator rozpatruje każdy przypadek indywidualnie, a po wydaniu decyzji informuje o niej sędziego penitencjarnego. W razie pojawienia się nowych okoliczności mogących wpłynąć na bezpieczeństwo lub porządek prawny, kurator ma prawo cofnąć zgodę na opuszczenie miejsca pobytu.

Co zrobić w przypadku konieczności przerwy w wykonywaniu kary?

W przypadku, gdy osoba odbywająca karę pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego napotka ważne przeszkody rodzinne lub osobiste, istnieje możliwość złożenia wniosku o przerwę w wykonywaniu kary. Takie rozwiązanie przewidziane jest dla sytuacji wyjątkowych, na przykład poważnej choroby członka rodziny, konieczności sprawowania opieki nad bliskimi czy nagłych zdarzeń losowych. Wniosek o udzielenie przerwy należy skierować do sądu penitencjarnego, który rozpatruje sprawę indywidualnie, biorąc pod uwagę przedstawione okoliczności oraz dokumenty potwierdzające zasadność prośby.

Procedura ubiegania się o przerwę obejmuje przygotowanie pisemnego wniosku wraz z uzasadnieniem oraz załącznikami potwierdzającymi przyczyny rodzinne lub osobiste. Do wniosku należy dołączyć odpowiednią opłatę sądową w wysokości 60 zł. W posiedzeniu sądu rozpatrującego taki wniosek mogą uczestniczyć nie tylko skazany i jego obrońca, ale również prokurator, kurator sądowy czy dyrektor zakładu karnego – jeśli to oni zainicjowali postępowanie. Decyzja sądu zależy od oceny przedstawionych dowodów oraz wpływu przerwy na realizację celów kary. Przerwa może zostać udzielona na określony czas, a po jej zakończeniu kara jest kontynuowana zgodnie z wcześniejszymi warunkami.

Najczęstsze pytania dotyczące pomiarów i instalacji urządzeń SDE

Wielu skazanych oraz ich rodzin zastanawia się, jak w praktyce przebiegają pomiary techniczne i instalacja urządzeń dozoru elektronicznego. Wbrew obiegowym opiniom, kontakt z firmą instalującą sprzęt odbywa się w sposób profesjonalny i z zachowaniem poufności. Przed montażem urządzeń przedstawiciele firmy sprawdzają warunki lokalowe – oceniają dostęp do prądu, stabilność sygnału GSM oraz rozmieszczenie pomieszczeń. Wszyscy pełnoletni domownicy muszą wyrazić pisemną zgodę na instalację, co jest wymogiem ustawowym. Sam proces montażu obejmuje założenie nadajnika na nogę osoby objętej dozorem oraz instalację stacjonarnego urządzenia monitorującego w wyznaczonym miejscu pobytu.

Pojawiają się również pytania dotyczące codziennego funkcjonowania z systemem SDE oraz konsekwencji naruszenia zasad. Uszkodzenie lub celowe zniszczenie sprzętu monitorującego może skutkować cofnięciem zgody na odbywanie kary w tym systemie i powrotem do zakładu karnego, a także odpowiedzialnością karną za zniszczenie mienia. Osoby objęte dozorem często pytają, czy mogą zmienić miejsce pobytu podczas odbywania kary. Zmiana taka jest możliwa tylko po uzyskaniu zgody sądowego kuratora zawodowego i spełnieniu określonych warunków technicznych w nowym miejscu. Najważniejsze kwestie związane z pomiarami i instalacją urządzeń SDE to:

• Konieczność obecności wszystkich pełnoletnich domowników podczas pomiarów
• Obowiązek dbania o powierzone urządzenia
• Możliwość kontaktu telefonicznego z firmą serwisującą sprzęt w razie awarii
• Ograniczona możliwość zmiany miejsca pobytu – wymaga to osobnej procedury
• Ponowne przeprowadzenie pomiarów technicznych przy każdej zmianie lokalizacji

Dzięki temu osoby zainteresowane mogą lepiej przygotować się do procedury i uniknąć nieporozumień związanych z realizacją dozoru elektronicznego.

Podsumowanie

System dozoru elektronicznego (SDE) stanowi alternatywną formę odbywania kary pozbawienia wolności, umożliwiając skazanym realizację wyroku poza zakładem karnym – najczęściej w miejscu zamieszkania. Rozwiązanie to skierowane jest do osób skazanych na krótkoterminowe kary, które spełniają określone warunki formalne i techniczne, takie jak posiadanie stałego miejsca pobytu oraz zgoda wszystkich pełnoletnich domowników na instalację urządzeń monitorujących. SDE pozwala na resocjalizację w środowisku rodzinnym i społecznym, przy jednoczesnym zachowaniu skutecznej kontroli nad skazanym. Procedura wdrożenia obejmuje szczegółowe pomiary techniczne oraz instalację nadajnika i stacjonarnego urządzenia monitorującego, a także wymaga ścisłego przestrzegania zasad określonych przez sąd i kuratora.

Osoby objęte dozorem elektronicznym zobowiązane są do pozostawania w wyznaczonym miejscu w określonych godzinach, stałego noszenia nadajnika oraz współpracy z kuratorem sądowym. W wyjątkowych sytuacjach istnieje możliwość uzyskania zgody na czasowe opuszczenie miejsca odbywania kary lub przerwy w jej wykonywaniu – każdorazowo wymaga to złożenia odpowiedniego wniosku i przedstawienia stosownych dokumentów. Naruszenie zasad SDE może skutkować cofnięciem zgody na odbywanie kary w tym systemie i powrotem do zakładu karnego. Praktyczne aspekty związane z instalacją sprzętu oraz codziennym funkcjonowaniem pod dozorem elektronicznym zostały szczegółowo uregulowane, co pozwala skazanym i ich rodzinom lepiej przygotować się do tej formy odbywania kary oraz uniknąć nieporozumień.

FAQ

Czy osoba objęta dozorem elektronicznym może pracować lub uczyć się poza domem?

Tak, sąd może ustalić harmonogram odbywania kary w systemie dozoru elektronicznego w taki sposób, aby umożliwić skazanemu wykonywanie pracy zawodowej, nauki czy innych ważnych obowiązków poza miejscem zamieszkania. W tym celu należy przedstawić sądowi odpowiednie dokumenty potwierdzające zatrudnienie lub naukę oraz wskazać godziny, w których konieczne jest opuszczenie domu. Harmonogram ten jest ściśle kontrolowany i każde wyjście poza ustalone godziny wymaga osobnej zgody.

Jakie konsekwencje grożą za naruszenie warunków dozoru elektronicznego?

Naruszenie warunków dozoru elektronicznego, takich jak nieprzebywanie w miejscu zamieszkania w określonych godzinach, uszkodzenie sprzętu czy brak współpracy z kuratorem, może skutkować cofnięciem zgody na odbywanie kary w tym systemie. W takiej sytuacji skazany zostaje skierowany do zakładu karnego celem dalszego odbywania kary pozbawienia wolności. Dodatkowo celowe zniszczenie urządzeń monitorujących może prowadzić do odpowiedzialności karnej za zniszczenie mienia.

Czy można ubiegać się o SDE po rozpoczęciu odbywania kary w zakładzie karnym?

Tak, istnieje możliwość złożenia wniosku o odbywanie reszty kary w systemie dozoru elektronicznego nawet po rozpoczęciu jej wykonywania w zakładzie karnym. Warunkiem jest spełnienie wszystkich ustawowych przesłanek dotyczących długości pozostałej kary oraz braku przeszkód technicznych i formalnych. Ostateczną decyzję podejmuje sąd penitencjarny.

Czy osoby skazane za przestępstwa seksualne mogą korzystać z SDE?

Niektóre przestępstwa, zwłaszcza o charakterze seksualnym lub związane z recydywą wielokrotną (multirecydywiści), mogą wykluczać możliwość skorzystania z systemu dozoru elektronicznego. Każdy przypadek rozpatrywany jest indywidualnie przez sąd na podstawie obowiązujących przepisów prawa oraz okoliczności sprawy.

Czy można podróżować po Polsce podczas odbywania kary w SDE?

Zasadniczo osoba objęta dozorem elektronicznym musi przebywać we wskazanym miejscu pobytu zgodnie z harmonogramem ustalonym przez sąd. Wyjazdy poza miejsce zamieszkania są możliwe tylko po uzyskaniu zgody kuratora sądowego i muszą być uzasadnione ważnymi okolicznościami (np. sprawy rodzinne, zdrowotne). Samowolne oddalenie się bez zgody stanowi naruszenie warunków dozoru.

Jak wygląda procedura zakończenia odbywania kary w systemie SDE?

Po upływie okresu orzeczonej kary system automatycznie kończy monitorowanie skazanego. Technik firmy obsługującej SDE kontaktuje się ze skazanym celem demontażu urządzeń monitorujących i nadajnika. Skazany otrzymuje potwierdzenie zakończenia odbywania kary oraz zwrot dokumentów związanych z dozorem.

Czy osoby niepełnosprawne mogą korzystać z dozoru elektronicznego?

Tak, osoby niepełnosprawne również mogą ubiegać się o odbywanie kary w systemie dozoru elektronicznego, jeśli spełniają wszystkie wymagania formalne i techniczne. W przypadku szczególnych potrzeb zdrowotnych warto poinformować o nich sąd oraz firmę instalującą sprzęt, aby dostosować procedurę montażu i obsługi urządzeń do możliwości skazanego.

Czy rodzina lub domownicy ponoszą jakieś koszty związane z instalacją urządzeń SDE?

Nie, instalacja i obsługa urządzeń monitorujących realizowana jest na koszt Skarbu Państwa. Domownicy nie ponoszą żadnych opłat związanych z montażem ani eksploatacją sprzętu SDE. Jedynym obowiązkiem jest zapewnienie dostępu do prądu oraz wyrażenie pisemnej zgody na instalację urządzeń.

Czy można odmówić zgody na instalację urządzeń przez domownika?

Tak, każdy pełnoletni domownik ma prawo odmówić zgody na instalację urządzeń monitorujących we wspólnym miejscu zamieszkania. Brak takiej zgody uniemożliwia jednak zastosowanie systemu dozoru elektronicznego wobec skazanego – jest to jeden z kluczowych warunków formalnych wymaganych przez ustawę.

Jak długo trwa rozpatrzenie wniosku o SDE przez sąd?

Czas oczekiwania na rozpatrzenie wniosku o odbywanie kary w systemie dozoru elektronicznego zależy od obciążenia danego sądu penitencjarnego oraz kompletności dokumentacji dostarczonej przez skazanego. Zwykle postępowanie trwa od kilku tygodni do około dwóch miesięcy.